Brief aan de Ministers van V & W en Justitie

12/11/2001
Geachte mevrouw Netelenbos, KLM heeft aanvullende maatregelen getroffen om kapingen zoals op 11 september in de Verenigde Staten te bemoeilijken. Als beroepsvereniging zullen wij ook bij andere Nederlandse luchtvaartmaatschappijen aandringen op navolging van deze maatregelen. Het beleid van de luchtvaartmaatschappijen kan echter niet op zichzelf staan. Kort na de gebeurtenissen van 11 september gaf het ministerie van Justitie in een persbericht aan snel met maatregelen te komen. Inmiddels zijn twee maanden verstreken en hebben wij nog niets vernomen. Dat betreuren wij omdat de overheid in navolging van de luchtvaartmaatschappijen prioriteit zou moeten geven aan de strijd tegen terrorisme in de luchtvaart. Wij verzoeken u dan ook dringend op korte termijn concrete maatregelen te nemen teneinde de beveiliging verder te verhogen. De aanbevelingen van de IFALPA (de internationale federatie van vliegerverenigingen) en de VNV (de Vereniging Nederlandse Verkeersvlieger) leggen wij u in de bijgevoegde position paper voor. Wij vertrouwen dat u snel opdracht geeft om maatregelen te treffen. Indien u een toelichting wilt, zijn wij uiteraard altijd bereid deze te geven. Hoogachtend, H. de Vries president Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers -------------------------------------------------------------------------------- Position Paper Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers Noodzakelijke overheidsmaatregelen tegen terrorisme in de luchtvaart Verantwoordelijkheden van de overheid Beveiligingsmaatregelen op de grond Het voorkomen van een dreiging aan boord van vliegtuigen heeft de hoogste prioriteit. Beveiliging aan boord begint met effectieve beveiliging op de grond. Deze beveiliging is de verantwoordelijkheid van de nationale overheid. Bestrijding van terrorisme Terrorisme richt zich tegen overheden. Luchtvaart wordt als middel misbruikt. Bestrijding van terrorisme in de luchtvaart is derhalve de verantwoordelijkheid van de nationale overheid. Deze zal tevens de financiële middelen voor aanvullende maatregelen vrij moeten maken. Internationaal gestandaardiseerde regelgeving Het is essentieel dat beveiligingsmaatregelen niet alleen op nationaal niveau worden aangescherpt. Eenduidige regelgeving op internationaal niveau is eveneens dringend noodzakelijk. Luchtvaart is een mondiale industrie waarbij de beveiliging sterk afhangt van de regelgeving en de uitvoering hiervan op èlke internationale luchthaven. Kwaliteitscontrole op uitvoering beveiligingsmaatregelen Betere beveiliging is niet alleen een kwestie van maatregelen aanpassen. De uitvoering en naleving behoeft continu aandacht. De kwaliteitscontrole op de handhaving van maatregelen hoort opgenomen te worden in internationale regelgeving. Security op de grond De VNV dringt bij de rijksoverheid aan op het volgende pakket maatregelen voor een effectievere beveiliging op de grond: Herhaalde screening luchtvaartpersoneel invoeren De integriteit en effectiviteit van de beveiliging is alleen gewaarborgd als de achtergronden van luchtvaartpersoneel zowel bij indiensttreding als regelmatig daarna worden gecontroleerd. Eventuele blokkades in de privacywetgeving zijn ondergeschikt aan eisen van beveiliging van de luchtvaart. De VNV vraagt de Nederlandse overheid dergelijke blokkades weg te nemen. Ook dringt de vereniging aan op inspanningen om wereldwijd de regelmatige check van gegevens van luchtvaartpersoneel in te voeren. Brede screening passagiers mogelijk maken De achtergronden van pasagiers moeten voor aanvang van de vlucht breder en dieper onderzocht kunnen worden dan nu het geval is. De noodzaak voor brede screening doet zich voor als de naam van een passagier bijvoorbeeld voorkomt op bepaalde lijsten of in bepaalde bestanden. Dan wel als het gedrag van een passagier aanleiding geeft tot nadere controle. De overheid zal met procedures moeten komen hoe te handelen als de passagier of zijn achtergronden aanleiding geven tot verder actie. Technologische hulpmiddelen voor controle verplichten Moderne technologieën zoals biometrie en bodyscan zijn noodzakelijk voor een snelle doch betrouwbare controle van passagiers, bagage en documenten. Voor de controle van handbagage kan gebruik van een Threat Image Projection System (TIPS) verplicht worden gesteld. Status clean area heroverwegen Schiphol hanteert het zogenaamde 'one stop security concept' opdat passagiers sneller kunnen doorstromen. Dit concept vergt aan de ene kant voortdurende bewaking van de status van de zogenaamde 'clean area'. Diverse activiteiten zoals winkels en restaurants in de clean area tasten deze status aan. Aan de andere kant is met dit concept de beveiliging van de Nederlandse luchtvaart afhankelijk van de beveiliging op buitenlandse luchthavens. Ook hier is dus een internationale standaard voor beveiliging van het grootste belang. 100% screening van de koffers invoeren De 100% screening van koffers zal zo snel mogelijk ingevoerd moeten worden. Te beginnen op Schiphol, maar ook op andere internationale luchthavens in de wereld, kan de bagagescreening sterk worden verbeterd door het verplicht stellen van de invoering van een Explosive Detection System (EDS) of door 'smart X-ray'. Security in de lucht Voor de beveiliging van het vliegverkeer dringt de VNV bij de rijksoverheid aan op het volgende pakket maatregelen: Cockpitdeur èn videosysteem verplicht stellen Een gesloten verstevigde cockpitdeur geeft de vlieger tijd. Tijd om derden te informeren over de situatie aan boord. Tijd om zelf informatie op te vragen. Tijd om keuzes te maken en beslissingen af te wegen. De gesloten verstevigde cockpitdeur vereist invoering van een videosysteem aan boord. Voor een veilige vlucht is communicatie tussen het cockpitpersoneel en het cabinepersoneel essentieel. De vliegers moeten achter de gesloten cockpitdeur de situatie in de cabine kunnen beoordelen. Bovendien moet het voor hen duidelijk zijn wie toegang tot de cockpit verzoekt. De interphone schiet hier tekort en moet aangevuld worden met een videosysteem. Wetgeving kan ervoor zorgen dat het Nederlands luchtruim uitsluitend nog openstaat voor vliegtuigen die uitgerust zijn met een verstevigde cockpitdeur en een videosysteem. Air Marshals programma starten Air Marshals aan boord zullen de beveiliging in de luchtvaart bevorderen. Zij verhogen het veiligheidsgevoel bij passagiers en bemanning. Bovendien stijgt de weerbaarheid aan boord, hetgeen potentiële kapers zal afschrikken. De VNV vindt dat de Air Marshals ongewapend moeten zijn. Vuurwapens kunnen ook in handen van kapers vallen. Air Marshals hebben voor hun optreden een overheidsstatus nodig en zullen dus in dienst van de overheid moeten zijn. Hun opleiding moet voldoende aandacht besteden aan de inrichting van de vliegtuigtypen waarin zij gaan opereren. Een belangrijke randvoorwaarde voor de veiligheid aan boord is dat de Air Marshals opereren onder de verantwoordelijkheid van de gezagvoerder. Een wettelijk kader is nodig om de inzet, selectie, opleiding en bevoegdheden van Air Marshals te waarborgen. Protocol kapingsituaties afstemmen De rijksoverheid en de partijen in de burgerluchtvaart zullen afspraken moeten maken over de acties en maatregelen in geval van een vliegtuigkaping. De VNV wil onder andere duidelijkheid over het eventueel onderscheppen en neerschieten van een gekaapt toestel. De Nederalandse overheid zal internationale afstemming op dit gebeid moeten bewerkstelligen. Daarnaast kan de overheid een rol spelen bij het opstellen van procedures voor evaluatie van een dreiging aan boord. Training security voor luchtvaartpersoneel verplicht stellen Naast implementatie van extra securitymaatregelen zal al het luchtvaartpersoneel getraind moeten worden in 'security-awareness', in discipline om altijd en overal de beveiliging in acht te nemen, en in de uitvoering van beveiligingsprocedures. Een dergelijke training moet vastgelegd worden in wettelijke voorschriften teneinde de invoering en handhaving te verzekeren. Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers Badhoevedorp, 9 november 2001